มูลนิธิโลกสีเขียว

ภาพ :  http://ecolocalizer.com/tag/green/

ไปเดินตามห้างเคยเห็นมีถังขยะให้ทิ้งถ่านไฟฉายใช้แล้ว แต่พอกลับไปห้างนั้นอีกครั้งถังขยะนั้นก็หายไปแล้ว  อยากทราบว่ามีที่ไหนที่เป็นที่ตั้งถังขยะให้ทิ้งถ่านไฟฉาย ซึ่งเป็นที่ถาวรและสะดวกสำหรับประชาชนทั่วไป  
           Vallabhav6 (ทางอีเมล)

คุณ Vallabhav6 จ๋า
ใครก็ตามที่ถามเรื่องนี้ขึ้นมา ย่อมต้องใส่ใจสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยของคนเก็บขยะ
 
และใครๆ ที่ใส่ใจเรื่องการทิ้งขยะพิษ ก็ล้วนแต่มองหาถังขยะหรือกล่องสำหรับทิ้งซากถ่านไฟฉาย ซากแบตเตอรี่ หลอดไฟใช้แล้ว ฯลฯ กันทั้งนั้น
 
ส่วนใหญ่มักได้คำตอบชนิด “คลับคล้ายคลับคลาว่า...” อยู่เสมอ เช่น เคยเห็นกล่องรับทิ้งซากถ่านไฟฉายตั้งอยู่หน้าหอสมุดกลาง จุฬาฯ บ้าง ที่โรงอาหารเศรษฐศาสตร์ ธรรมศาสตร์ บ้าง ตามแผนกขายมือถือในห้างต่างๆ บ้าง ซึ่งมักรับทิ้งซากแบตเตอรี่หรือโทรศัพท์มือถือที่เสียแล้วเป็นหลัก หรือไม่ก็เป็นหน่วยงานหรือบริษัทใดๆ ที่ลุกขึ้นมาตั้งกล่องรับขยะพิษ แล้วก็เลิกราไปเพราะหมดช่วงโครงการ
 
จะเป็นเพราะว่าบ้านเราไม่ค่อยชัดเจนเรื่องการกำจัดถ่านไฟฉายและขยะพิษอื่นๆ หรือเปล่านะ กล่องรับซากถ่านซากแบตเตอรี่ถึงได้ผลุบๆ โผล่ๆ อยู่เป็นครั้งคราว  แม้แต่ถังขยะพิษขยะอันตรายของ กทม. เองที่เคยมีอยู่ดีๆ ก็ยังอันตรธานหายไม่ให้เห็นอีกเลย

เพราะอย่างนั้นถ่านไฟฉายใช้แล้วกับขยะพิษอื่นๆ เกือบทั้งหมดถึงได้ถูกทิ้งมั่วซั่ว  โลหะหนักที่เป็นส่วนประกอบของขยะเหล่านั้นก็กำลังกระจายสู่ดิน น้ำ และอากาศ
 
แน่นอนว่าคนที่อยู่ใกล้เคียงแหล่งทิ้งขยะเหล่านี้รับเป็นคนรับพิษอันดับแรกๆ ...ถัดจากคนเก็บขยะ

การแยกขยะจึงเป็นสิ่งที่สมควรทำที่สุดอย่างหนึ่งในชีวิตประจำวัน  ไม่ใช่เพราะว่าคนเก็บขยะไม่สมควรจะได้รับพิษจากขยะที่เราสร้างแล้วทิ้งส่งเดชเท่านั้น แต่การแยกขยะยังมีคุณูปการต่อดิน น้ำ อากาศ และกระบวนการกำจัดขยะอีกหลายสถาน 

ขยะที่แยกแล้วเป็นอย่างดีมาจากบ้านเรือนจะกลายเป็นขยะเกรดเอมีมูลค่าสูงสุดขึ้นมาทันที โดยเฉพาะขยะรีไซเคิล  ขายให้ซาเล้ง ซาเล้งก็ชอบเพราะเป็นขยะสะอาด  ส่งเข้าโรงงานรีไซเคิลก็ช่วยประหยัดพลังงานและลดการใช้สารเคมี  เกรดของขยะลดหลั่นกันไปตามสภาพความปนเปและปนเปื้อน

กลับมาที่คำถามเรื่องการทิ้งถ่านไฟฉายอีกครั้ง

วิธีทิ้งถ่านไฟฉายใช้แล้วอย่างง่ายที่สุดคือ เก็บรวบรวมถ่านไฟฉายไว้ให้ได้มากหน่อย แล้วใส่ถุงดำรวมกัน ติดป้ายว่าเป็นขยะพิษ (ถ่านไฟฉายใช้แล้ว) เพื่อแจ้งคนเก็บขยะให้ทราบ แล้วกองไว้ใกล้ถังขยะที่ทิ้งประจำก็ใช้ได้แล้ว  หรือถ้ามีซากถ่านไฟฉายมากมายหลายกิโล ก็สามารถโทรเรียกฝ่ายรักษาความสะอาดของเขตที่เราอยู่ให้ไปรับได้ถึงที่เลย !!

ขยะพิษอื่นๆ ก็ทำอย่างนี้เหมือนกัน แต่ขอให้แยกประเภท  หลอดฟลูออเรสเซนต์ก็ใส่ปลอกกระดาษหรือกล่องที่เคยใส่มันมา  ถ้าหายไปแล้วก็ห่อกระดาษหนังสือพิมพ์หลายๆ ชั้นหน่อย แล้วเขียนไว้สักนิดว่า “หลอดไฟใช้แล้ว"  แบตเตอรี่มือถือ กระป๋องสเปรย์ และตลับหมึกก็ทำอย่างเดียวกัน

ฮ้า ! แค่นี้เองเหรอ

ใช่แล้วจ้า  ฝ่ายรักษาความสะอาด สำนักงานเขตพระนคร ชี้แจงแถลงไขให้ป้าฟังว่า ขยะพิษที่แยกแล้วจากบ้านเรือน เช่น ถ่านไฟฉาย แบตเตอรี่ หรือหลอดฟลูออเรสเซนต์ จะถูกแยกทิ้งลงช่องรับขยะพิษอยู่ที่ท้ายรถเก็บขยะ  ขยะพวกนี้จะถูกลำเลียงไปยังสถานีขนถ่าย 3 แห่งทั่วกทม. ซึ่งจะมีบริษัทเอกชนมารับไปกำจัด ด้วยการผ่านขั้นตอนบำบัดทางเคมีก่อนจะฝังกลบต่อไป

ทีนี้ ถ้าเราไม่อยากทิ้งถ่านบ่อยๆ ทิ้งถ่านมากๆ จะลองหันมาใช้ถ่านรีชาร์จก็ย่อมได้ (rechargeable battery)  เวิร์กมากๆ  เพราะถ่านก้อนเดียวใช้ซ้ำได้เป็นร้อยครั้ง  บางคนใช้ถ่านไปแค่ 8 ก้อนใน 3 ปีก็มี 

หรือถ้ายังรีรออยู่ ก็ขอแค่ว่าอย่าใช้ถ่านไฟฉายราคาถูกที่นำเข้าจากเมืองจีน  เพราะเป็นถ่านที่มีคุณภาพต่ำถึงต่ำมาก ใช้วัสดุบางด้อยคุณภาพหุ้มห่อแท่งถ่าน ทำให้สารพิษ เช่น ตะกั่ว ปรอท และโลหะหนักอื่นๆ รั่วไหลออกมาได้ง่าย

ส่วนแบตเตอรี่เครื่องใช้ไฟฟ้า และถ่านชาร์จ (Li-ion และ Ni-MH)* ที่แผนกเครื่องใช้ไฟฟ้า ห้างคาร์ฟูร์ และห้างทั่วไป มีกล่องรับคืนตั้งอยู่ หรือติดต่อที่ บ. ยูมิคอร์ มาร์เก็ตติ้ง เซอร์วิสเซส (ประเทศไทย) จำกัด โทร. 0-678-1122-26 จ้ะ

ขอแถมเรื่องการทิ้งหลอดฟลูออเรสเซนต์อีกเรื่องนึง เพราะแต่ละบ้านทิ้งหลอดไฟแบบนี้โดยเฉลี่ยปีละ 3 หลอด  เฉพาะปี 2547 ปีเดียวก็มีซากหลอดฟลูออเรสเซนต์มากมายถึง 41 ล้านหลอดแล้ว

หลอดฟลูออเรสเซนต์เป็นของรีไซเคิลได้เกือบทั้งเนื้อทั้งตัวของมัน (95%) ทั้งแก้ว ทั้งอะลูมิเนียมที่ขั้วหลอด  เว้นก็แต่สารปรอทกับผงฟอสเฟอร์ที่เคลือบหลอด ซึ่งอันตรายต่อร่างกายมนุษย์สุดๆ  ถึงต้องระวังไม่ทำหลอดแตกไงล่ะ

สำหรับหลอดฟลูออเรสเซนต์ชนิดตรง นอกจากเราจะใส่ถุงดำส่งให้รถเก็บขยะแล้ว ยังส่งคืนบริษัทผู้ผลิต ซึ่งตอนนี้ตั้งโรงรีไซเคิลในบ้านเราแล้ว  ถ้าหากมีปริมาณมากอาจติดต่อไปที่*
- บ. ไทยโตชิบาไลท์ติ้ง จำกัด  โทร. 0-2501-1425-9
- บ. ฟิลิปส์ อิเล็กทรอนิกส์ (ประเทศไทย) จำกัด  โทร. 0-2652-8652

เป็นกำลังใจให้แยกขยะจ้า
 ป้าแตงไทย

* ข้อมูลจาก คู่มือคัดแยกขยะฉบับสามัญประจำบ้าน โลกนี้ไม่มีขยะ? ของนิตยสาร สารคดี