มูลนิธิโลกสีเขียว

“มนุษย์ผู้มีปัญญา  ... สิ่งมีชีวิตเกิดขึ้นครั้งแรกเมื่อเกือบ 4,000 ล้านปี ขณะที่มนุษย์อยู่มาเพียง 200,000 ปี เท่านั้น แต่ก็มาทำลายสมดุลที่มีอยู่อย่างราบคาบ”

เพียงแค่เริ่มเรื่องไม่กี่นาที ประโยคข้างบนนี้ก็กระแทกเข้าที่สมองอย่างจัง ... เราเป็นมนุษย์ ทุกคนที่อยู่รอบตัวเราก็ด้วย  ... เราเป็นคนทำลายทุกสิ่งทุกอย่างจริงๆ หรือ ?

“HOME” หรือชื่อภาษาไทยว่า “เปิดหน้าต่างโลก” ภาพยนตร์สารคดีของญานน์ อาร์ทูส์ แบร์ทรองด์ (Yann Arthus – Bertrand) พาให้เรามองเห็นภาพรอบๆ บ้านของเรา บ้านของทุกสรรพสิ่งที่อาศัยอยู่ร่วมกันและไม่ได้แบ่งแยกว่าเป็นของใครคนใดคนหนึ่ง

ภาพยนตร์เรื่องนี้ดำเนินเรื่องด้วยภาพถ่ายทางอากาศ ประกอบกับเสียงดนตรีอันไพเราะแต่แฝงไปด้วยพลังและเสียงบรรยายข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมมากมายใน “บ้าน” ของเรา เริ่มตั้งแต่การก่อกำเนิดโลก สิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นมาไม่ว่าจะเป็นภูเขาไฟ แม่น้ำ ทะเล แร่ธาตุต่างๆ ว่าทุกสิ่งทุกอย่างนั้นมีความสัมพันธ์กันอย่างไร จนกระทั่งเกิดพืช สัตว์ และมนุษย์ที่บางคนว่ากันว่าเป็นสัตว์ที่ประเสริฐและฉลาดที่สุด แต่ก็ได้ชื่อว่าเป็นผู้ทำการเปลี่ยนแปลงโฉมหน้าของโลกใบนี้และเป็นผู้ทำลายล้างได้มากที่สุดอย่างที่ไม่เคยมีสัตว์ชนิดใดทำได้ด้วยเช่นกัน

ข้อมูลมากมายถูกถ่ายทอดผ่านการบอกเล่าในเรื่อง พร้อมภาพจากบริเวณต่างๆ ทั่วโลกเพื่อประกอบการจินตนาการ และเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น มีข้อมูลที่น่าสนใจมากมายเช่น กว่า 50 เปอร์เซ็นต์ ของเมล็ดพันธุ์พืชที่ซื้อขายกันทั่วโลก ถูกนำไปเป็นอาหารสัตว์และผลิตเชื้อเพลิง, อุณหภูมิเฉลี่ยในช่วง 15 ปี ที่ผ่านมานับว่าสูงที่สุด, มีคน 5 พันคนต่อวันเสียชีวิตเพราะน้ำดื่มที่ไม่สะอาด และ 1 พันล้านคนไม่มีน้ำสะอาดดื่ม ยิ่งไปกว่านั้น 1 พันล้านคนกำลังหิวโหย นอกจากนี้ยังมีข้อมูลอีกมากที่สามารถเชื่อมโยงให้เราเห็นภาพบ้านของเราได้อย่างเด่นชัด

ไฮไลต์ของเรื่องนี้อาจจะไม่ใช่เนื้อหาที่กระแทกใจคนดูอย่าง an inconvenient truth แต่คงเป็นภาพสวยๆ จากทุกมุมโลกมาให้คนดูได้ตื่นตาตื่นใจกับภาพถ่ายจากมุมสูงทางอากาศ (bird eye’s view)  ตามความถนัดของผู้ทำหนัง (หากใครจำได้ ที่ลานด้านหน้าห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัลเวิร์ลเคยจัดงานนิทรรศการภาพถ่ายทางอากาศ ที่ชื่อว่า Earth From Above โดยช่างภาพคนเดียวกันนี้เอง)

หนังดำเนินไปเรื่อยๆ อาจจะเรื่อยๆ จนดูเหมือนไม่มีอะไรแตกต่างจากหนังสิ่งแวดล้อมเรื่องอื่นที่มักจะเริ่มต้นด้วยความสวยงาม ตามมาด้วยการทำลายและปิดท้ายด้วยความหวัง ขณะเดียวกันภาพที่สวยงาม (มาก) แต่เป็นมุมเดียวคือมุมสูง กว้างๆ ตลอดเรื่อง ประกอบกับเพลงและเนื้อหาที่ไปเรื่อยๆ เป็น pattern เดียวกันเกือบทั้งเรื่อง อาจจะทำให้ความน่าสนใจน้อยลงและใครหลายคนที่ไม่ชอบอารมณ์หนังสารคดีอาจจะเบื่อได้

ถึงอย่างไรก็ตามใครที่ได้ดูเรื่องนี้ อย่างน้อยก็คงคุ้มค่ากับการได้เห็นภาพสวยๆ ที่ปกติไม่ได้เห็นกันบ่อยนักจนต้องนั่งดูจนจบเครดิตช่วงท้ายเรื่อง และอย่างน้อยคนที่ได้ดูเรื่องนี้คงได้ทำความรู้จักบ้านของเราหลังนี้ รวมทั้งรับรู้ถึงคุณค่าของสิ่งรอบตัวมากขึ้นด้วย

ในเนื้อเรื่องแม้จะสะท้อนปัญหามากมายที่บ้านของเรากำลังเผชิญอยู่ แต่ก็ไม่ใช่เวลาที่จะมาสิ้นหวังในเมื่อตอนนี้ใครหลายๆ คนและในหลายๆ ประเทศพยายามลุกขึ้นมาเปลี่ยนแปลงตัวเองและเปลี่ยนแปลงสังคมให้เป็นไปในทางที่ดีขึ้น
เชื่อว่าหลังจากดูจนจบเรื่อง บางคนอาจจะลืมมันไปได้ในเวลาอันสั้น แต่บางคนอาจจะได้พลังจากเรื่องนี้ในการเปลี่ยนแปลงอะไรบางอย่าง

“ไม่ว่าคุณจะเป็นคนที่ทำลายหรือไม่ก็ตาม อดีตที่ผ่านมาคงไม่สำคัญเท่ากับทุกวันนี้ว่าเรายังเหลือสิ่งสวยงามตามภาพเหล่านี้อยู่ และมีพลังที่จะเปลี่ยนแปลง ตอนนี้อยู่ที่ว่าเราจะเขียนอนาคตบ้านของเราร่วมกันอย่างไร...แล้วจะรออะไรอีกล่ะ  ? ”

เรื่อง  ศศิวิมล  ปัญจมาพิรมย์