มูลนิธิโลกสีเขียว

สตูดิโอจิบบลิ (Ghibli) นับเป็นบริษัททำหนังการ์ตูนที่โดดเด่นที่สุดในตอนนี้ของญี่ปุ่น  เนื้อหาส่วนใหญ่ของการ์ตูนค่ายนี้ มักบอกเล่าเรื่องราวที่แสดงถึงความขัดแย้งระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ และโหยหาวันคืนอันสุขสงบแต่ก่อนเก่าที่มนุษย์อยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างกลมกลืน

สำหรับ Pom Poko เป็นการ์ตูนที่สร้างขึ้นในปี 1994 โดยยังคงบอกเล่าเรื่องราวซึ่งเป็นประเด็นเสน่ห์ของค่ายนี้ คือเป็นเรื่องราวการต่อสู้ของทานุกิกับมนุษย์ โดยเหตุการณ์ความขัดแย้งเริ่มต้นในยุคที่เศรษฐกิจญี่ปุ่นบูมถึงขีดสุด รัฐจึงมีนโยบายสร้างเมืองใหม่ขึ้นในแถบภูเขาทามะทางตอนใต้ของโตเกียว เพื่อรองรับการพัฒนาประเทส ทว่าบริเวณดังกล่าวเป็นป่าเขา และเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของเหล่าทานุกิซึ่งเป็นสัตว์พื้นเมืองของญี่ปุ่น

เมื่อถิ่นที่อยู่อาศัยถูกบุกรุก อาหารก็เริ่มขาดแคลน บรรดาทานุกิทั้งหลายจึงรวมตัวกันลุกขึ้นต่อสู้เพื่อความอยู่รอด กลเม็ดเด็ดพรายที่ใช้ในการต่อกรกับมนุษย์ คือศาสตร์แห่งการแปลงร่าง (ชาวญี่ปุ่นเชื่อกันว่า สุนัขจิ้งจอก แมวบางชนิด และทานุกิมีความสามารถในการแปลงร่างหลอกผู้คน) ในตอนแรกเหล่าทานุกิวางแผนแปลงร่างเป็นมนุษย์ เพื่อศึกษาพฤติกรรมและหาทางรับมือกับมนุษย์ แต่แผนการดังกล่าวต้องใช้เวลานานเกินไป อีกทั้งทานุกิบางตัวก็ไม่สามารถแปลงร่างได้ กอนตะ แม่ทัพของทานุกิจึงนำทีมไปก่อกวนสถานที่ก่อสร้างโครงการ สร้างความเสียหายให้กับมนุษย์ แต่ตนก็ได้รับบาดเจ็บสาหัสจากอุบัติเหตุ โซคิจิ ทานุกิอีกตัวเสนอให้แปลงร่างเป็นภูติผีปีศาจและเทพเจ้าหลอกหลอนมนุษย์ให้เกิดความกลัวแต่ก็ประสบความล้มเหลว

ไม่ว่าเหล่าทานุกิจะดำเนินแผนการอย่างไร ก็สร้างความหวาดกลัวให้กับมนุษย์ได้เพียงระยะแรกๆ เท่านั้น หลังจากนั้นโครงการก่อสร้างก็เดินหน้าต่อ จนในตอนหลังเหล่าทานุกิได้รวมพลังกันครั้งใหญ่ เดินพาเหรดปีศาจและเทพเจ้ากลางกรุงอย่างตระการตาเพื่อแสดงให้มนุษย์เห็นถึงพลังอันยิ่งใหญ่ของธรรมชาติ แต่เหตุการณ์ดังกล่าวก็เป็นข่าวตามหน้าสื่ออยู่เพียงไม่กี่วัน และกลับตาลปัตรเมื่อเจ้าของสวนสนุกแห่งหนึ่งก็ออกมาแสดงตนว่าอยู่เบื้องหลังการเดินขบวนพาเหรด เพราะต้องการให้สวนสนุกของตนเป็นข่าว

ภายหลังความล้มเหลวซ้ำแล้วซ้ำเล่า แกนนำของทานุกิก็ได้รับทาบทามจากสุนัขจิ้งจอกในคราบมนุษย์ เชิญชวนให้ร่วมทำงานในสวนสนุก สุนัขจิ้งจอกเล่าให้ฟังว่า ครั้งหนึ่งกลุ่มของตนก็เผชิญปัญหาการพัฒนาในลักษณะเดียวกัน แม้จะรวมพลังกันต่อสู้ก็ไม่สามารถเอาชนะมนุษย์ได้ ในที่สุดพวกของตนจึงตัดสินใจทิ้งกลุ่มแล้วแปลงร่างมาอาศัยอยู่ร่วมกับมนุษย์ พร้อมกันนั้นก็ได้ชักชวนให้ทานุกิทำแบบเดียวกัน

การที่คนทำหนังเลือกเอาทานุกิซึ่งมีความสามารถในการแปลงร่างมาเป็นตัวละครหลัก ก็เพราะมีนัยแฝง นั่นคือทานุกิไม่ได้เป็นตัวแทนของสัตว์ป่าหรือธรรมชาติอันบริสุทธิ์ แต่หมายถึงคนชนบทที่ต้องเผชิญกระแสการพัฒนา โดยคนเหล่านี้ทำมาหากินอิงแอบอยู่กับธรรมชาติ ขณะเดียวกันการพัฒนาก็ทำลายชีวิตดั้งเดิม และทลายกำแพงความศักดิ์สิทธิ์แห่งธรรมชาติไปสิ้น

หลังจบลงที่ความพ่ายแพ้ของทานุกิ บางตัวที่ต่อสู้อย่างถึงที่สุดก็จบชีวิตลง บางตัวที่สามาถปรับเปลี่ยนได้ก็แปลงร่างอยู่ร่วมกับมนุษย์ กลายเป็นมนุษย์เงินเดือน ส่วนที่ไม่สามารถเปลี่ยนตัวเองและไม่เด็ดเดี่ยวพอที่จะต่อสู้ ก็กลายเป็นพลเมืองชั้นสองที่หากินตามกองขยะ

ความเป็นไปของหนัง ช่างเหมือนกับชะตากรรมของมนุษย์ในสังคมโดยแท้

เรื่อง เสมอชน ธนพัธ