มูลนิธิโลกสีเขียว

ในขบวนหนังแนววิทยาศาสตร์ เรื่องที่โดดเด่นและได้รับการยกย่องมากที่สุด คงหนีไม่พ้น 2001: A Space Odyssey ซึ่งมีการกล่าวขวัญกันว่า เป็นหนังเรื่องที่สามารถนำเทคนิคพิเศษและศิลปทางภาษาหนังมาใช้ได้อย่างสมบูรณ์แบบ ตลอดจนมีความลุ่มลึกของเนื้อหาสาระในระดับอภิปรัชญา

2001: A Space Odyssey ดัดแปลงมาจากเรื่องสั้นแนววิทยาศาสตร์ชื่อ The Sentinel ของ อาเธอร์ ซี. คลาร์ก ซึ่งถ่ายทอดให้เห็นวิวัฒนาการของอารยธรรมภายหลังที่มนุษย์ค้นพบวิธีการใช้กระดูกเป็นเครื่องทุ่นแรง สู่การเดินทางในห้วงอวกาศ โดยเหตุการณ์ส่วนใหญ่เกิดขึ้นในระหว่างการเดินทางไปดาวพฤหัสของยานดิสคัฟเวอรี่ เพื่อค้นหาความลับในการปรากฏตัวของแท่งผลึกสีดำบนดาวพฤหัส โดยมีนักบิน 5 คน และคอมพิวเตอร์ชื่อฮัล ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมการทำงานทั้งหมดภายในยาน

ทว่าเมื่อฮัลได้รับการพัฒนาขีดความสามารถ และรู้สึกได้ในระดับที่ไม่ต่างจากมนุษย์ ฮัลก็มีความคิดที่จะกำจัดนักบินทั้ง 5 คน เพราะต้องการเป็นอิสระจากอิทธิพลและการควบคุมของมนุษย์ ซึ่งในท้ายที่สุดมี เดฟ โบว์แมน เพียงคนเดียวที่รอดชีวิตมาได้ และอาศัยยานอวกาศสำรองขนาดเล็กเดินทางสู่จุดหมายปลายทางต่อไป

บนดาวพฤหัสนั้น เดฟขับเคลื่อนยานของตนเข้าสู่แท่งผลึก เขาได้พบกับภาพของตนเองยามแก่เฒ่า เจ็บป่วย และตาย จากนั้นก็เป็นภาพการอุบัติของทารกในครรภ์มารดา

หนังเรื่องนี้สะท้อนความกังวลออกมาว่า สักวันหนึ่งมนุษย์อาจพัฒนาเทคโนโลยีไปไกลเกินกว่าที่จะควบคุมมันได้ แต่ไม่ว่ามนุษย์จะสามารถเอาชนะหรือพ่ายแพ้ต่อเทคโนโลยีที่สร้างขึ้นมาหรือไม่ก็ตามนั้น สิ่งหนึ่งที่มนุษย์ต้องจำนนตลอดกาลคือ สัจธรรมแห่งวัฏสงสาร

คูบริกทำหนังเรื่องนี้ออกมาได้น่าตื่นตาตื่นใจ และถึงแม้บนเวทีประกวดหนังรางวัลออสการ์ในปีนั้น คณะกรรมการตัดสินรางวัลจะมองข้ามคุณค่าของ 2001: A Space Odyssey ไป โดยหนังเรื่องนี้ได้รับเพียงรางวัลเดียวคือ รางวัลเทคนิคพิเศษยอดเยี่ยม แต่กาลเวลาก็ได้พิสูจน์แล้วว่า 2001: A Space Odyssey มีความสำคัญยิ่งต่อวงการศิลปภาพยนตร์เพียงใด

เรื่อง เสมอชน ธนพัธ