มูลนิธิโลกสีเขียว

บันทึกนักสืบสายลม ฉบับที่ 3  วันศุกร์ที่ 16 เม.ย. 2553 เวลา 13.18 น.
สภาพอากาศ : ร้อนมาก  ตอนกลางวันที่ อ. ทุ่งสง เมืองคอน อุณหภูมิ 38 - 41 องศาเชียวล่ะ  โชคดีที่ตอนกลางคืนยังพอมีลมพัดให้สดชื่นบ้าง

    สวัสดี  พี่น้องนักสืบสายลมครับ  เพิ่งผ่านช่วงเทศกาลสงกรานต์มา หลายๆ คนคงจะมีโอกาสได้ไปเที่ยวหรือกลับบ้านไปหาครอบครัวกันนะครับ  ส่วนคนทำงานที่เพิ่งพ้นจากวัยเรียนมาไม่นานอย่างผม  ช่วงวันหยุดยาวอย่างนี้ มีค่าเปรียบเสมือนช่วงปิดเทอมใหญ่ที่ต้องตั้งตาคอยเลยทีเดียวล่ะ เพราะชีวิตทำงานไม่มีปิดเทอมแล้ว TT  อยากทำอะไรหรือไปเที่ยวที่ไหน ก็ต้องหาเวลาเอาจากวันหยุดอย่างนี้แหละ  หยุดยาวสงกรานต์นี้ดีจริงๆ  ก็จะได้ลงมือทำลงมือเที่ยวเสียทีไงครับ 
    ได้พักผ่อน ได้เที่ยว ได้ทำสิ่งที่อยากทำกันแล้วก็ถึงเวลาที่ต้องกลับมาลุยงานกันล่ะครับ
   
    เพิ่งจบงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติมาเร็วๆ นี้  ผมเองก็ได้มีโอกาสไปเดินกับเขากันด้วย 1 วัน  คนเยอะมากพอสมควร  น่าดีใจที่เดี๋ยววัยรุ่นไทยนิยมอ่านหนังสือกันมากมาย  แต่ละคนหอบหิ้วหนังสือกันเต็มไม้เต็มมือเดินสวนผมออกไป  แต่เอ๊ะ! ทำไมมองไปทีไร ก็เห็นแต่คนหิ้วถุงพลาสติกกันทั้งนั้น  บางคนถือถุงผ้า แต่ข้างในถุงผ้าก็เป็นถุงพลาสติกอยู่ดี  เท่าที่สังเกตมีเพียงคนเดียวเท่านั้นเองที่ถือถุงผ้าแล้วไม่หิ้วถุงพลาสติกเพิ่มอีก  น่าแปลกใจจริงที่เมืองไทยเรารณรงค์ให้ “ใช้ถุงผ้าแทนถุงพลาสติก” จนจะกลายเป็นสัญลักษณ์พิชิตโลกร้อนแล้ว  แต่ภาพที่ผมเห็นในวันนั้นคือ คนยังคงหิ้วถุงพลาสติกแทบไม่ต่างจากเดิมเลย  แล้วโลกจะหายร้อนไหมเนี้ยะ +.+ กลุ้ม
   
    มารู้จักไลเคนน่ารักๆ ให้หายเซ็งดีกว่าครับ  บันทึกฉบับที่แล้วเรามาได้รู้จักกับไลเคนพวกใบไปแล้วนะครับ  ใครเจอตัวจริงที่ไหนแล้วบ้าง  เขียนมาเล่าให้ฟังกันบ้างนะ  ส่วนฉบับนี้ผมจะขอแนะนำคุณไลเคนพวก “ดวงด่าง/ผง” ให้พวกเราทำความรู้จักกันต่อไป  ถ้าพร้อมแล้ว…  เราไปกันเลย !!
    ไลเคนพวกดวงด่าง/ผงจะเป็นพวกที่ผืนหรือขอบเขตตัวมันจะแนบติดไปกับพื้นผิวที่เกาะ จนดูเหมือนเป็นเนื้อเดียวกัน  แต่เรารู้ว่าเป็นไลเคนเพราะสีตัวไลเคนจะต่างจากพื้นผิวที่มันเกาะอยู่  ไลเคนพวกดวงด่าง/ผงนี้สามารถพบได้หลายชนิดมากในกรุงเทพ  แต่ที่เราใช้เป็นตัวบ่งชี้คุณภาพอากาศมีทั้งหมด 12 ชนิด (หรือสกุล)
    เพื่อความง่ายในการทำความรู้จัก ผมขอจัดกลุ่มตามลักษณะคล้ายๆ กันนะครับ

กลุ่มแรก “ผลสีเหลือง”
 

“ร้อยรู” : ชื่อก็บอกอยู่แล้วว่าหนึ่งผลมีหลายรู  เจ้าตัวนี้มีความอึดทนต่อมลพิษมาก  เราสามารถพบร้อยรูได้ตามต้นไม้ริมถนนทั่วไป (แต่ต้องถนนที่รถวิ่งน้อยหน่อยนะ)

“ไหทองโรยขมิ้น” : ดูเผินๆ คล้าย “ร้อยรู” แต่ถ้าสังเกตดีๆ จะเห็นว่า 1 ผลมี 1 รู แถมสีก็ดูเหมือนสีขมิ้นมาก  ตัวนี้ค่อนข้างรักอากาศดี  หาดูยากหน่อย

กลุ่มที่ 2 “ผลมีหลายรู”
 

นอกจากเจ้าตัว “ร้อยรู” ที่ว่าแล้วยังมีเจ้า “สาคูถั่วดำ” และ “บุ้งขนเทา” อีกนะที่ผลมีหลายรู  ถ้าใช้จินตนาการหน่อยๆ -*- ก็จะรู้สึกว่าหน้าตามันก็เหมือนชื่อมันนั่นแหละ  สองตัวนี้ความจริงแล้วเป็นวงศ์เดียวกัน  เราเรียกรวมๆ ว่า “ลายเส้นผลรวม” อยู่ในกลุ่มทนทาน  แต่ว่า “บุ้งขนเทา” จะมีความอ่อนไหวต่อมลพิษกว่า  อยากเจอต้องออกไปดูแถบนอกๆ เมือง

กลุ่มที่ 3 “ผลแตกลาย”

พวกนี้สามารถแบ่งได้เป็น 2 ชนิด คือ “ลายเส้น” และ “หลังตุ๊กแก”  ลองดูสิว่าแยกความแตกต่างได้ยังไง!

พวกลายเส้น ผลมีลักษณะเหมือนลายเส้น อาจจะสีดำหรือขาว ขอบผลจะยกเป็นสันนิดๆ ดูคล้ายริมฝีปาก ความจริงแล้วเป็นญาติสนิทกับลายเส้นผลรวมด้วย
แต่เจ้าหลังตุ๊กแกจะดูเป็นรอยแตกระแหง  ผลมีหลายรูปแบบมักเป็นร่องบุ๋มลงไปสีดำ สีน้ำตาล
หรือแดงเข้ม

กลุ่มที่ 4 “ผลกลมสีดำ/น้ำตาล”
 

กลุ่มนี้มีเยอะเลยทีเดียว  แม้จะดูคล้ายกันหมด แต่ทุกตัวมันก็มีลักษณะเฉพาะที่ชัดเจนมากเลยนะครับ
“ไฝพระอินทร์” : พื้นเขียว ผลกลมสีดำด้านดูเหมือนแปะลงผืนไลเคน หน้าตาเหมือน “ไฝ”
“ธิดามะกอกดำ” : พื้นเขียว คล้ายไฝพระอินทร์ แต่ผลมีขอบยกนูนสีเดียวกับพื้นผิวของมัน
“สิวหัวช้างจิ๋ว” : ตัวนี้พื้นสีขาว/เทา ผลกลมนูนผุดขึ้นมาลักษณะกึ่งจมกึ่งโผล่ เห็นรูตรงกลางค่อนข้างชัด ดูคล้ายสิวหัวช้างยิ่งนัก
 

“พริกไทยร้อยเม็ด” : ผลสีดำด้านดูคล้ายสิวหัวช้างจิ๋ว แต่ผลมักขึ้นเชื่อมติดกันดูเป็นกองๆ  ดูเผินๆคล้ายเม็ดพริกไทยจำนวนมาก  ผืนไลเคนสีเขียวยับย่น
“โดรายากิ” : พื้นเขียว  ผลสีน้ำตาล กลมแบน ผลยิ่งแก่ก็จะยิ่งเป่ง คล้ายแป้งทอดของโปรดโดราเอมอน  (สงสัยนักไลเคน คิดชื่อตอนกำลังหิวแน่เลย :) )
“ร้อยเหรียญ” : ตัวนี้ก็พื้นเขียว  ผลกลมแบนสีน้ำตาล มีขอบผลยกนูนสูงสีเดียวกับผืนไลเคน ดูคล้ายเหรียญสิบบาทจำนวนมาก

สุดท้าย “ผงฝุ่น”  

 
เจ้า “แป้งมณโฑ” ตัวนี้มีเอกลักษณ์มาก ผืนไลเคนดูคล้ายผงฝุ่นสีเขียวตองอ่อนสดใส  บางครั้งก็เป็นสีเหลืองอ๋อย  สังเกตเห็นได้แต่ไกล  แต่ไม่ยักมีใครเคยเห็นผลของมันเลย

    ได้รู้จักหน้าตาของไลเคนดวงด่าง/ผง ไปเรียบร้อยแล้วนะครับ  แต่รู้ไหมครับว่าในจำนวน 12 ตัวที่ผมนำมาให้รู้จักกัน มีเพียง 2 ตัวเท่านั้นเองที่อยู่ในกลุ่ม “ทนทานสูง” ต่อมลพิษทางอากาศ และ 2 ตัวที่ว่านั้นก็คือ...
    ไม่เฉลยครับ  เวลาหมดพอดี  ต้องรีบขึ้นรถกลับมาทำงาน (เดี๋ยวตกรถล่ะก็แย่เลย TT )
ลองทายดู  แล้วไว้ฉบับหน้าผมกลับมาเฉลยละกันครับ  แต่ถ้าใครอยากรู้ อดใจรอไม่ไหว  ลองไปหาคำตอบได้ใน “คู่มือนักสืบสายลม” ได้เลยนะครับ 

    สำหรับฉบับนี้ขอตัวก่อนครับ สุขสันต์วันสงกรานต์ย้อนหลัง ทุกคนนะครับ

                            ซันชิโร่