สายสืบสายน้ำ (รุ่นเดอะ)
สายสืบสายน้ำ (รุ่นเดอะ)
1.
ชีวิตที่เผชิญร้อนหนาวมาถึง 82 ปีมิได้ทำให้ชายผู้นี้อ่อนล้าร่วงโรยเหมือนคนแก่ทั่วไป
แม้สังขารจะเสื่อมลงด้วยอาการข้ออักเสบ ทั้งยังผ่านประสบการณ์ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมมาแล้ว แต่เฟรด ลูวอิส (Fred Lewis) ในวันนี้ยังคึกคักกระฉับกระเฉงกับงานอาสาสมัครที่มีส่วนแต้มสีเขียวให้กับชุมชนเยอรมันทาวน์ซึ่งตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของฟิลาเดลเฟีย
...เป็นงานอาสาสมัครที่ปราศจากค่าตอบแทน ต้องออกภาคสนามเป็นประจำทุกเดือนต่อเนื่องทั้งปี แต่สำหรับเฟรด เขาคลุกคลีด้วยความสนุกสนานมาเป็นปีที่ 13 แล้ว
ในฐานะแกนนำสมาชิกกลุ่มสิ่งแวดล้อมผู้สูงอายุ (Senior Environment Corps หรือ SEC) เฟรดรับบทเป็นตัวตั้งตัวตีนำทีมลุงป้าวัยเกษียณออกสำรวจแม่น้ำลำธารสายใหญ่เล็กในท้องถิ่น จึงไม่ใช่เรื่องประหลาดหากจะเห็นเขาและเพื่อนรุ่นเดอะด้วยกันก้มๆ เงยๆ บริเวณริมตลิ่ง โดยมีหลอดทดลองและกระดาษลิตมัสสำหรับตรวจวัดความเป็นกรดด่างอยู่ในมือ
ชาวอเมริกันผิวสีผู้นี้ไม่ใช่คนแปลกหน้าสำหรับภารกิจเพื่อพิทักษ์สายน้ำแต่อย่างใด เพราะเวลาทั้งหมดในชีวิตการทำงานที่ผ่านมาของเฟรดซึ่งเคยรับตำแหน่งที่ปรึกษาด้านการจัดการของอุตสาหกรรมซักรีด ก็ง่วนอยู่กับการขบคิดซ้ำแล้วซ้ำเล่าเพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพของระบบบำบัดน้ำให้ดียิ่งขึ้น
เฟรดเล่าว่า “ที่นี่เป็นเขตเมือง จึงไม่เกินความคาดหมายหากจะตรวจพบการปนเปื้อนในแหล่งน้ำ” การเป็นสายสืบสายน้ำก็ทำให้เขาเจอมาหมดแล้ว ทั้งปลาตายเกลื่อน การรั่วไหลของสารเคมี ซากยางรถยนต์เก่า หรือแม้แต่ตู้เย็นทั้งใบ!
โดยเฉพาะพื้นที่ต้นน้ำที่ห่างออกไปจากตัวเมืองประมาณ 8 กิโลเมตร ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นที่ตั้งของโรงงานกระดาษแห่งแรกของสหรัฐอเมริกา แม้จะเลิกกิจการไปหลายสิบปี แต่สายสืบสายน้ำรุ่นใหญ่ยังต้องตรวจตราเพื่อเฝ้าระวังมลพิษสิ่งแวดล้อมในละแวกนั้นอย่างต่อเนื่อง
...หากมีความผิดปกติใดใดเกิดขึ้น ก็จะรับรู้และเยียวยาได้ทันท่วงที
2.
สมาชิกกลุ่มสิ่งแวดล้อมผู้สูงอายุของฟิลาเดลเฟียเป็นการรวมตัวของอาสาสมัครลุงป้าวัย 55 – 85 ปีที่เคยผ่านการทำงานในหลากหลายสาขาอาชีพ ทั้งคนขับรถประจำทาง นักสังคมสงเคราะห์ นักเคมีจากฮาร์วาร์ด ครูโรงเรียนมัธยม ผู้เชี่ยวชาญคอมพิวเตอร์ แม่บ้าน และอื่นๆ
“ผมชักชวนสมาชิกหน้าใหม่ๆ ให้เข้ามาร่วมกลุ่มอยู่ตลอดเวลานั่นแหละ ขอเพียงผ่านเงื่อนไขเดียว คืออายุมากกว่า 55 ปี แล้วก็ต้องมีใจให้กับงานดูแลสิ่งแวดล้อมสักหน่อย ส่วนเรื่องอื่นๆ ไม่ต้องกังวล พวกเราจะช่วยกันสอนให้” เฟรดกล่าว
สำหรับชายหญิงรุ่นเดอะที่อายุได้และใจมา แต่ร่างกายไม่พร้อมสำหรับงานออกภาคสนาม กลุ่มสิ่งแวดล้อมผู้สูงอายุของฟิลาเดลเฟียก็ยังยินดีต้อนรับ โดยเปิดโอกาสให้ทำงานส่วนอื่นแทน เช่น งานในห้องแล็บ งานสำนักงานอย่างรับโทรศัพท์หรือตอบจดหมาย ซึ่งเฟรดยืนยันว่าไม่ว่าจะสนใจงานออฟฟิศหรืองานกลางแจ้ง ที่นี่มีงานรอให้ทุกคนเข้ามาร่วมลงมือเสมอ
เมื่อประมาณ 3-4 ปีที่แล้วทีมสายสืบสายน้ำของเฟรดและผองเพื่อนสร้างผลงานชิ้นโบแดง ซึ่งทำให้พวกเขาเป็นที่รู้จักในวงกว้าง นั่นคือการตรวจพบการปนเปื้อนของน้ำเสียที่ไม่ผ่านการบำบัดในลำห้วยแห่งหนึ่ง หลังจากสังเกตเห็นสัตว์น้ำตายเป็นเบือประกอบกับพืชน้ำลดจำนวนลง
เมื่อกระบวนสืบหาต้นตออย่างจริงจังเริ่มขึ้น กรมทรัพยากรน้ำแห่งฟิลาเดลเฟียก็หันมาให้ความสนใจถึงขนาดติดตามใกล้ชิดและถ่ายทำออกมาเป็นสารคดีเรื่อง “Knee Deep” เพื่อเผยแพร่วีรกรรมการดูแลสายน้ำของอาสาสมัครสูงวัย
“ผลที่ตามมาคือชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น กรมทรัพยากรน้ำก็เข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น” เฟรดเล่า
ความสำเร็จปรากฏยิ่งใหญ่ในตอนสุดท้าย...งานอาสาสมัครของพวกเขาทำให้รัฐบาลท้องถิ่นยอมรับผิดชอบค่าใช้จ่ายประมาณหนึ่งล้านดอลลาร์สำหรับการวางท่อน้ำเสียใหม่ทั้งระบบ ทดแทนของเก่าที่ชำรุดจนน้ำทิ้งรั่วซึมและสร้างปัญหาในแหล่งน้ำธรรมชาติ
3.
นอกจากไฮไลต์อย่างการทำหน้าที่เป็นสายสืบสายน้ำแล้ว กลุ่มสิ่งแวดล้อมผู้สูงอายุกลุ่มนี้ยังมีอีกกิจกรรมล่าสุดที่น่าสนใจไม่แพ้กัน นั่นคือโครงการสิ่งแวดล้อมศึกษาเกี่ยวกับการตรวจวัดคุณภาพสายน้ำ ซึ่งเป็นการผสมผสานตำราการเรียนรู้ด้านนิเวศวิทยาเข้ากับการสำรวจภาคสนาม โดยใช้ประสบการณ์ตรงของพวกเขาเป็นพื้นฐานสำคัญ และได้อดีตครูโรงเรียนมัธยมเป็นหัวเรี่ยวหัวแรง
ก่อนหน้านี้เฟรดและกลุ่มอาสาสมัครเคยทำกิจกรรมกับนักเรียนมาบ้างแล้ว อาทิ ไปเยี่ยมเยียนเพื่อบอกเล่าเกี่ยวกับงานอาสาสมัครสิ่งแวดล้อม หรือไม่ก็พาออกนอกสถานที่ให้ได้สัมผัสสิ่งที่เกิดขึ้นในงานภาคสนาม
สิ่งที่เด็กๆ เรียนรู้ถูกส่งต่อถึงพ่อแม่และสมาชิกในครอบครัวโดยอัตโนมัติ จึงช่วยขยายความสนใจเรื่องการดูแลสิ่งแวดล้อมสู่สังคมได้กว้างขวางกว่าเคย จากที่ไม่ตระหนักอะไรเลย ก็เริ่มเข้าใจว่าไม่ควรเททิ้งทุกสิ่งอย่างลงในท่อระบายน้ำ เพราะมันเชื่อมโยงถึงระบบนิเวศของสายน้ำได้ในที่สุด
นี่จึงเป็นเหมือนเส้นทางการเรียนรู้ของคนสองรุ่น โดยมีสิ่งแวดล้อมเป็นจุดร่วมที่มาพร้อมกับความคาดหวังว่า ทั้งสองเจนเนอเรชันนี้จะกระตือรือร้นเข้ามามีบทบาทในชุมชนมากขึ้น
...รุ่นเด็กจะได้รับแรงบันดาลใจจากต้นแบบรุ่นเดอะ ขณะเดียวกันรุ่นเดอะก็เป็นพี่เลี้ยงให้รุ่นเด็กได้เป็นอย่างดี
“คนส่วนใหญ่มองว่า หลังเกษียณอายุจะเป็นช่วงเวลาแห่งการพักผ่อนอยู่นิ่งๆ ที่บ้าน แต่รู้มั้ย กิจกรรมของกลุ่มสิ่งแวดล้อมผู้สูงอายุพาความท้าทายใหม่ๆ ทั้งทางกายและจิตใจเข้ามาในชีวิตของผม ซึ่งน่าจะรวมถึงผู้เกษียณอายุคนอื่นๆ ด้วย ฉะนั้นอย่าคิดว่าเกษียณอายุแล้วต้องบอกเลิกการมีส่วนร่วมในชุมชนโดยสิ้นเชิง มันไม่ใช่อย่างนั้น แม้สถานภาพเปลี่ยนไปพวกเราก็ยังคงเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนเช่นเดิม” เฟรดเปิดเผยความรู้สึก
เขาเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างที่แสดงให้เห็นว่า...การมีหัวใจสีเขียวไม่เกี่ยวกับตัวเลขอายุด้วยประการทั้งปวง
ที่มาภาพประกอบ
http://www.gridphilly.com/grid-magazine/2009/10/1/cover-story-senior-project.html
พิมพ์หน้านี้